Almanya'da işveren, iş ilişkisinin temel şartlarını sana yazılı olarak bildirmek zorundadır. Sözleşme genelde Almancadır ve imzaladığın her madde seni bağlar – anlamasan bile. Bu yüzden sözleşmeyi eve götürüp okumak ve anlamadığın yerleri sormak tamamen normaldir. Aşağıdaki 10 madde, en sık sorun çıkan noktalardır.
1. Başlangıç tarihi ve sözleşme türü
Sözleşme süresiz (unbefristet) mi, belirli süreli (befristet) mi? Belirli süreli sözleşmede bitiş tarihi veya sebebi yazılı olmalıdır. Bir sebep gösterilmeden yapılan belirli süreli sözleşmeler toplamda en fazla 2 yıl sürebilir ve bu süre içinde en fazla üç kez uzatılabilir. Süre sınırı, işe başlamadan önce yazılı ve imzalı olarak kararlaştırılmalıdır.
2. Deneme süresi (Probezeit)
Deneme süresi en fazla 6 ay olabilir. Bu sürede iki taraf da sözleşmeyi iki hafta önceden bildirerek feshedebilir. Deneme süresi olup olmadığına ve ne kadar sürdüğüne bak.
3. Görev ve çalışma yeri
İşin tanımı (Tätigkeit) ve çalışma yeri yazılı olmalıdır. "Firma sizi başka bir şubede de çalıştırabilir" gibi bir nakil maddesi (Versetzungsklausel) varsa, bunun hangi şehirleri kapsadığını sor.
4. Çalışma saatleri ve fazla mesai
- Haftalık çalışma süresi açıkça yazmalı, örneğin "40 Stunden pro Woche".
- Kanuna göre günde normalde en fazla 8 saat çalışılır. Belirli bir dönemin ortalamasında günde 8 saati geçmemek şartıyla bu süre 10 saate çıkabilir.
- "Tüm fazla mesailer maaşa dahildir" (Überstunden sind mit dem Gehalt abgegolten) gibi sınırsız bir madde çoğu durumda geçersizdir. Kaç saatlik fazla mesainin maaşa dahil olduğu açıkça yazmalıdır.
5. Maaş: brüt tutar, ek ödemeler, ödeme günü
- Maaş brüt olarak yazılır (brutto). Eline geçecek net tutar, vergi sınıfına ve kesintilere göre daha düşüktür. Bkz. maaş bordrosu nasıl okunur?
- Saatlik ücret asgari ücretin altında olamaz: 2026'da saat başına 13,90 €.
- Noel ikramiyesi (Weihnachtsgeld), tatil parası (Urlaubsgeld), gece, pazar ve bayram zamları ile ödeme günü yazıyor mu?
6. Yıllık izin (Urlaub)
Haftada 5 gün çalışan biri için kanuni asgari izin yılda 20 iş günüdür. Birçok firma 25–30 gün verir. Sözleşmende kaç gün yazdığına bak.
7. Fesih süreleri (Kündigungsfristen)
Deneme süresinden sonra kanuni fesih süresi 4 haftadır (ayın 15'ine veya ay sonuna). İşverenin uyması gereken süre, çalıştığın yıllar arttıkça uzar. Sözleşmede senin için belirlenen süre, işverenin süresinden uzun olamaz. İşten ayrılırken nelere dikkat etmen gerektiğini istifa rehberimizde anlattık.
8. Hak düşürücü süreler (Ausschlussfristen)
Bazı sözleşmelerde "Tüm talepler, belirli bir süre içinde yazılı olarak bildirilmezse düşer" gibi bir madde (Verfallklausel) bulunur. Böyle bir süre en az 3 ay olmalıdır. Bu maddeyi bil: Ödenmeyen fazla mesai veya eksik maaş gibi taleplerini zamanında ve yazılı olarak bildirmen gerekir.
9. Geri ödeme, rekabet yasağı ve cezai şart
- Eğitim masrafının geri ödenmesi (Rückzahlungsklausel): Firma bir kurs parası öderse, erken ayrılman hâlinde bir kısmını geri isteyebilir. Bu ancak makul bir bağlılık süresiyle ve zamanla azalan bir tutarla geçerlidir.
- Sözleşme sonrası rekabet yasağı (nachvertragliches Wettbewerbsverbot): İşten ayrıldıktan sonra rakip bir firmada çalışmanı yasaklıyorsa, bunun karşılığında sana tazminat ödenmesi gerekir (son maaşının en az yarısı). Aksi hâlde yasak seni bağlamaz.
- Cezai şart (Vertragsstrafe): İşe hiç başlamazsan veya haber vermeden bırakırsan bir ceza öngörülüyor mu, tutarı ne kadar?
10. Toplu sözleşme ve ek işler
- Sözleşmede "Es gilt der Tarifvertrag …" yazıyorsa, maaş, izin ve zamlar o toplu sözleşmeye (Tarifvertrag) göre belirlenir – çoğu zaman bireysel sözleşmeden daha iyidir.
- İkinci bir iş (Nebentätigkeit) yapmak istiyorsan: Çoğu sözleşme bildirim ister; ama her ek işi baştan yasaklayan genel bir madde her zaman geçerli değildir.
Zeitarbeit sözleşmesi mi?
Bir geçici istihdam firmasıyla (Zeitarbeit, Personaldienstleister) sözleşme yapıyorsan ek kurallar geçerlidir. Ayrıntılar: Almanya'da Zeitarbeit: haklar, ücret ve tuzaklar
Nereden ücretsiz yardım alabilirsin?
- Faire Integration: Mülteciler ve AB dışından gelen çalışanlar için iş ve sosyal hukuk konularında ücretsiz danışmanlık, birçok dilde.
- Faire Mobilität: AB ülkelerinden (özellikle Orta ve Doğu Avrupa'dan) gelen çalışanlar için benzer bir danışma ağı.
- Sendikalar: Üyelerine hukuki destek verir.
Sık sorulan sorular
Sözleşmeyi eve götürüp okuyabilir miyim?+
Evet. Birkaç gün düşünmek ve sözleşmeyi incelemek istemen tamamen normaldir. Seni hemen imzalamaya zorlayan bir işverene karşı dikkatli ol.
Sözleşmeyi imzaladıktan sonra işe hiç başlamazsam ne olur?+
Sözleşme bağlayıcıdır. Fesih süresine uyarak istifa etmen gerekir; bazı sözleşmelerde bu durum için cezai şart (Vertragsstrafe) da bulunur. Fikrini değiştirdiysen işverene hemen yazılı olarak bildir.
Sözleşmem Almanca, Türkçe çevirisini isteyebilir miyim?+
İsteyebilirsin ama işveren buna zorunlu değildir. Bağlayıcı olan imzaladığın metindir. Emin değilsen bir danışma merkezinden veya güvendiğin birinden yardım al.
Her ön yazıyı tek tek yazmak istemiyor musun?
Jobmir, Alman İş Ajansı'nda (Bundesagentur für Arbeit) sana uygun ilanları bulur ve her firmaya özel Almanca ön yazı hazırlar. Sen kontrol edip onaylarsın – başvuru senin adınla gider, cevaplar doğrudan sana gelir.
Ücretsiz başla