Almanya'da neredeyse her iş sözleşmesinde bir deneme süresi (Probezeit) vardır. Bu süre hem işverenin hem de senin birbirinizi tanıman içindir: İş sana uyuyor mu, sen işe uyuyor musun? Deneme süresi sözleşmeyi zayıflatmaz; maaşın, sigortan ve temel hakların ilk günden itibaren geçerlidir. Değişen tek şey, sözleşmenin daha kısa bir sürede feshedilebilmesidir.
Deneme süresi ne kadar sürer?
- Kanuna göre deneme süresi en fazla 6 ay olabilir. Sözleşmede daha kısa bir süre (örneğin 3 ay) de yazabilir.
- Deneme süresi kendiliğinden yoktur; sözleşmede veya toplu sözleşmede (Tarifvertrag) açıkça yazmalıdır.
- Belirli süreli (befristet) sözleşmelerde deneme süresi, sözleşmenin toplam süresiyle orantılı olmalıdır. 6 aylık bir sözleşmede 6 ay deneme süresi genelde kabul edilmez.
- Deneme süresi 6 ayın üzerine uzatılamaz. İşveren "biraz daha görelim" derse bu, ancak farklı ve daha karmaşık düzenlemelerle mümkündür; imzalamadan önce danışmanlık al.
Deneme süresinde fesih: 2 hafta
Deneme süresinde iki taraf da sözleşmeyi 2 haftalık fesih süresiyle sona erdirebilir. Bu süre herhangi bir günde başlayabilir; ayın 15'i veya sonu gibi bir tarih beklemek gerekmez.
- İşverenin fesih için gerekçe göstermesi gerekmez. Almanya'daki genel işten çıkarılma koruması (Kündigungsschutzgesetz) ancak 6 ay çalıştıktan sonra ve firmada 10'dan fazla çalışan varsa geçerli olur.
- Fesih her zaman yazılı ve ıslak imzalı olmalıdır. E-posta, WhatsApp veya SMS ile yapılan fesih geçersizdir. Bu kural, senin istifan için de geçerlidir.
- Hamilelik, engellilik gibi özel korumalar deneme süresinde de geçerlidir.
- Fesih mektubunu aldığın gün tarih ve saati not et. İşsizlik parası için 3 gün içinde Agentur für Arbeit'a iş arayan olarak kaydolman gerekir.
İstifa etmek istersen örnek metin ve süreler için: Almanya'da istifa ve Kündigung
İzin ve hastalık deneme süresinde nasıl işler?
- Yıllık izin: İlk 6 ayda tam yıllık iznin henüz doğmaz, ama her tam çalışılan ay için yıllık iznin 1/12'si birikir. İşverenle anlaşarak bu günleri deneme süresinde de kullanabilirsin. Ayrıntılar: Almanya'da yıllık izin
- Hastalık: Hastaysan işverene hemen haber vermek ve gerekirse doktor raporu almak zorundasın. Maaşın devamı (Lohnfortzahlung) iş ilişkisinin ilk 4 haftasından sonra başlar; bu ilk haftalarda hastalanırsan sağlık sigortandan hastalık parası (Krankengeld) alırsın. Ayrıntılar: Almanya'da hastalandığında
- Hasta olmak işten çıkarılmaya karşı koruma sağlamaz; ama sık ve habersiz eksiklik deneme süresinde en sık fesih sebeplerinden biridir. Bu yüzden haber vermeyi asla ihmal etme.
Deneme süresini başarıyla geçirmek için 8 ipucu
- Dakik ol. Almanya'da birkaç dakikalık gecikme bile fark edilir. Gecikeceksen işe başlamadan önce haber ver.
- Soru sor. Yeni bir işte her şeyi bilmen beklenmez. Aynı hatayı iki kez yapmaktansa bir kez daha sormak her zaman daha iyidir.
- Not al. Süreçleri, şifreleri, kimin neden sorumlu olduğunu küçük bir deftere yaz.
- Güvenlik kurallarına uy. Depo, zanaat veya mutfakta iş güvenliği kuralları (Arbeitsschutz) ciddiye alınır. Koruyucu ekipmanı her zaman kullan.
- Geri bildirim iste. 6–8 hafta sonra amirine "Wie zufrieden sind Sie bisher mit meiner Arbeit?" (Şimdiye kadar işimden memnun musunuz?) diye sor. Sorun varsa erken duyarsın.
- Almancanı kullan. Mola sohbetlerine katılmak hem dilini geliştirir hem de ekibe uyum sağladığını gösterir.
- Çalışma saatlerini kaydet. Özellikle fazla mesai yapıyorsan kendi kaydını tut. Ayrıntılar: çalışma saatleri, mola ve fazla mesai
- Deneme süresinin bitiş tarihini bil. Takvimine yaz; bu tarihten sonra fesih süresi genelde en az 4 hafta olur.
Sık sorulan sorular
Deneme süresinde işten çıkarılınca işsizlik parası alır mıyım?+
Son 30 ay içinde en az 12 ay sigortalı çalıştıysan evet. Fesih mektubunu aldıktan sonra 3 gün içinde Agentur für Arbeit'a iş arayan olarak kaydolman gerekir. Deneme süresinde kendin istifa edersen bloke süresi (Sperrzeit) uygulanabilir.
Deneme süresi uzatılabilir mi?+
Kanuni üst sınır 6 aydır. 6 aylık bir deneme süresi daha fazla uzatılamaz. 3 aylık bir deneme süresi, iki tarafın yazılı anlaşmasıyla en fazla 6 aya kadar uzatılabilir.
Deneme süresinde maaşım daha düşük olabilir mi?+
Bu sözleşmede açıkça yazıyorsa mümkündür, ama asgari ücretin altına inemez. Deneme süresi için ayrı bir maaş yazmıyorsa, ilk günden itibaren sözleşmedeki maaş geçerlidir.
Her ön yazıyı tek tek yazmak istemiyor musun?
Jobmir, Alman İş Ajansı'nda (Bundesagentur für Arbeit) sana uygun ilanları bulur ve her firmaya özel Almanca ön yazı hazırlar. Sen kontrol edip onaylarsın – başvuru senin adınla gider, cevaplar doğrudan sana gelir.
Ücretsiz başla