Arbeitszeugnis nedir, nasıl alınır? Örnek talep e-postaları ve not tablosu
Almanya'da çalıştığın bir yerden ayrılırken işverenden yazılı bir referans belgesi, yani Arbeitszeugnis isteyebilirsin. Yeni başvurularda deneyimini kanıtlar; Alman işverenler buna çok bakar.
Almanya'da her çalışan, iş ilişkisi biterken işverenden yazılı bir iş belgesi (Arbeitszeugnis) isteme hakkına sahiptir (Gewerbeordnung § 109). Bu hak tam zamanlı, yarı zamanlı ve Minijob'da çalışanlar için de geçerlidir. Belge iyi niyetli („wohlwollend“) ve doğru olmak zorundadır; bu yüzden Almanya'da kendine özgü bir „Zeugnis dili“ gelişmiştir.
Hangi türleri var?
- Einfaches Zeugnis (basit belge): Sadece ne iş yaptığını ve ne kadar süre çalıştığını yazar.
- Qualifiziertes Zeugnis (nitelikli belge): Ayrıca performansını ve davranışını değerlendirir. İşveren bunu ancak sen istersen yazar; her zaman bunu iste, başvurularda çok daha değerlidir.
- Zwischenzeugnis (ara belge): Hâlâ çalışırken alınan belge. Kanunda bunun için genel bir hak yazmaz. Ama amirinin değişmesi ya da iş değiştirmeyi düşünmen gibi bir gerekçen varsa çoğu işveren verir; bazı toplu sözleşmeler (Tarifvertrag) bu hakkı açıkça tanır.
Kimden istersin?
- Doğrudan çalıştığın firmadan: Personalabteilung'a (insan kaynakları) ya da amirine yaz.
- Zeitarbeit üzerinden çalıştıysan (Adecco, Randstad gibi): Hukuken işverenin Zeitarbeit firmasıdır, yani Zeugnis'i ondan istersin. Talebinde çalıştığın yeri (Einsatzbetrieb) ve oradaki görevlerini yazmalarını rica et; tanınmış bir firmada çalıştıysan bu çok işe yarar.
Ne zaman istemelisin?
Ayrılırken hemen iste. İş sözleşmelerinde ve toplu sözleşmelerde birkaç aylık süre sınırları (Ausschlussfristen) olabilir; çok beklersen hakkını kaybedebilirsin. Asıl belge imzalı kâğıt olarak verilir (kanun elektronik formu dışlar). Gelen belgeyi tarayıp PDF yap; başvurularda bunu kullanırsın.
Örnek talep e-postaları (Almanca)
Normal iş ilişkisi biterken:
Betreff: Bitte um ein qualifiziertes Arbeitszeugnis
Sehr geehrte Damen und Herren,
mein Arbeitsverhältnis als Lagerhelfer bei Ihnen endet am 31.10.2026. Ich bitte Sie, mir ein qualifiziertes Arbeitszeugnis auszustellen, das Art und Dauer meiner Tätigkeit sowie meine Leistung und mein Verhalten beschreibt.
Bitte senden Sie mir das unterschriebene Zeugnis per Post an meine Adresse: Musterstraße 1, 12345 Berlin. Für meine Bewerbungen wäre mir zusätzlich ein Scan als PDF an diese E-Mail-Adresse eine große Hilfe.
Vielen Dank für die gute Zusammenarbeit.
Mit freundlichen Grüßen
Ali Yılmaz
Personalnummer: 12345
Zeitarbeit firmasından:
Betreff: Bitte um ein qualifiziertes Arbeitszeugnis
Sehr geehrte Damen und Herren,
über Ihre Firma war ich vom 01.03.2026 bis 31.10.2026 als Kommissionierer bei der Firma Beispiel Logistik GmbH in Berlin eingesetzt. Ich bitte Sie um ein qualifiziertes Arbeitszeugnis, in dem auch der Einsatzbetrieb und meine Aufgaben dort genannt werden (Kommissionieren mit Handscanner, Verpacken, Warenannahme).
Bitte senden Sie mir das unterschriebene Zeugnis per Post und, wenn möglich, zusätzlich als PDF an diese E-Mail-Adresse.
Mit freundlichen Grüßen
Ali Yılmaz
Hâlâ çalışırken ara belge için:
Betreff: Bitte um ein Zwischenzeugnis
Sehr geehrte Frau Schneider,
da meine Vorgesetzte zum Monatsende wechselt, bitte ich Sie um ein qualifiziertes Zwischenzeugnis über meine bisherige Tätigkeit als Reinigungskraft seit dem 01.02.2025.
Vielen Dank im Voraus.
Mit freundlichen Grüßen
Ayşe Demir
Notları nasıl okursun?
Zeugnis'te kötü bir şey açıkça yazılmaz; not, kalıplaşmış cümlelerle verilir. En önemlisi „Zufriedenheit“ (memnuniyet) cümlesidir:
| Zeugnis'te yazan | Anlamı |
|---|---|
| „stets zu unserer vollsten Zufriedenheit“ | çok iyi (1) |
| „stets zu unserer vollen Zufriedenheit“ | iyi (2) |
| „zu unserer vollen Zufriedenheit“ | orta (3) |
| „zu unserer Zufriedenheit“ | zayıf (4) |
| „im Großen und Ganzen zu unserer Zufriedenheit“ | kötü (5) |
Davranış cümlesinde „stets vorbildlich“ (her zaman örnek) çok iyi demektir. Amirlerin çalışma arkadaşlarından önce anılması ve sonda teşekkür ve iyi dilekler cümlesi olması da iyi işarettir.
Belgede hata varsa
Tarihler ya da görevler yanlışsa veya not haksızsa önce kibarca düzeltme iste. Alman mahkemelerinin içtihadına göre „befriedigend“den (3) kötü bir notu işveren gerekçelendirmek zorundadır; daha iyi bir not istiyorsan ise bunu senin göstermen gerekir. Anlaşamazsan bir avukata ya da sendikana danış.
Türkiye'deki işlerin için
Türkiye'de işveren, işten ayrılan çalışana işin türünü ve süresini gösteren bir çalışma belgesi vermek zorundadır (İş Kanunu madde 28). Eski işverenlerinden bu belgeyi ve mümkünse imzalı bir referans mektubu iste. e-Devlet'ten SGK Tescil ve Hizmet Dökümü de alabilirsin. Almanca ya da İngilizce çevirisini ekle; denklik ya da vize gibi resmi işlemlerde yeminli tercüman çevirisi istenebilir.
Jobmir'de nasıl kullanırsın?
Zeugnis'i PDF olarak Profil ya da Başvurular sayfasındaki „Ek belgeler“ alanına yükle (en fazla 3 dosya, her biri 3 MB). Jobmir üzerinden giden her başvuruya CV'nin arkasından otomatik eklenir. Kendin gönderiyorsan aynı yerden indirip ekleyebilirsin.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Minijob'da çalıştım, Zeugnis isteyebilir miyim?+
Evet. Gewerbeordnung § 109'daki hak tüm çalışanlar için geçerlidir; Minijob ve yarı zamanlı işler de buna dahildir.
Zeugnis'i e-postayla isteyebilir miyim?+
Talebi e-postayla yapabilirsin. Asıl belge ise imzalı kâğıt olarak verilir; başvurular için ayrıca bir PDF taraması rica edebilirsin.
Zeitarbeit'ta çalıştım, Zeugnis'i kim verir?+
İşverenin Zeitarbeit firmasıdır, belgeyi o verir. Çalıştığın firmanın (Einsatzbetrieb) adını ve görevlerini yazmalarını rica et.
Her ön yazıyı tek tek yazmak istemiyor musun?
Jobmir, Alman İş Ajansı'nda (Bundesagentur für Arbeit) sana uygun ilanları bulur ve her firmaya özel Almanca ön yazı hazırlar. Sen kontrol edip onaylarsın – başvuru senin adınla gider, cevaplar doğrudan sana gelir.
Ücretsiz başla