Almanya'ya yerleşince yapılması gerekenler: adım adım kontrol listesi

Almanya'da birçok işlem birbirine bağlıdır: Adres kaydı olmadan vergi numarası gelmez, banka hesabı olmadan maaş alamazsın, sigorta olmadan iş başlayamaz. Bu yüzden sıra önemlidir. Aşağıdaki liste genel bir yol haritasıdır; kişisel durumuna göre bazı adımlar farklı olabilir.

Gelmeden önce

Henüz Türkiye'deysen ve hangi vizeyle geleceğini bilmiyorsan önce şuna bak: Türkiye'den Almanya'ya çalışmaya gelmek

• Pasaport, vize ve tüm belgelerin (diploma, doğum ve evlilik belgesi, ehliyet) aslı ve yeminli tercümeleri
• Denklik başvurusu – mesleğin gerektiriyorsa: Diploma denkliği
• İlk dönem için konaklama (geçici de olsa, adres kaydına izin veren bir yer)
• Seyahat sağlık sigortası – Alman sigortası başlayana kadar
• Başlangıç için yeterli para ve mümkünse uluslararası kullanılabilen bir banka kartı
• Almanca: Temel seviye bile ilk haftalarda çok işine yarar: Hangi iş için hangi Almanca seviyesi

İlk 2 hafta

1. Adres kaydı (Anmeldung): Taşındıktan sonra genelde 2 hafta içinde belediyede (Bürgeramt) adresini kaydettirmelisin. Ev sahibinden Wohnungsgeberbestätigung (ev sahibi onayı) almayı unutma. Detaylar: Anmeldung nasıl yapılır
2. Banka hesabı: Maaş, kira ve sözleşmeler için Alman IBAN'ı gerekir: Banka, vergi ve sosyal sigorta numarası
3. Sağlık sigortası: Almanya'da zorunlu. Çalışacaksan işe başlamadan önce bir sağlık kasası (Krankenkasse) seç: Sağlık sigortası rehberi
4. Telefon hattı: Faturalı hat için genelde adres kaydı ve banka hesabı gerekir; başlangıçta kimlikle kayıt yapılan hazır kart (Prepaid) pratik bir çözümdür.

İlk ay

1. Oturum izni (Aufenthaltstitel): Vizeyle geldiysen, vizen bitmeden önce yabancılar dairesinden (Ausländerbehörde) randevu al ve oturum kartı (eAT) için başvur. Randevular birkaç hafta sonrasına verilebilir – erken başvur.
2. Vergi kimlik numarası (Steuer-ID): Adres kaydından sonra genelde birkaç hafta içinde posta ile otomatik gelir. İşverenin bunu ister.
3. Sosyal sigorta numarası (Sozialversicherungsnummer): Genelde ilk işe başladığında sağlık kasası üzerinden otomatik oluşturulur.
4. Posta kutusu: Kapına ve posta kutuna adını yaz – yoksa resmi mektuplar (Steuer-ID gibi) sana ulaşmaz.
5. Radyo-TV katkı payı (Rundfunkbeitrag): Her hane için zorunludur; genelde adres kaydından sonra mektup gelir. Evde birden fazla kişi yaşıyorsa sadece biri öder.

İlk 3 ay

1. Kalıcı ev: Geçici konaklamadaysan ev aramaya erken başla: Almanya'da ev bulma
2. Ehliyet: AB dışı ehliyetler Almanya'ya yerleştikten sonra genelde 6 ay geçerlidir. Süre dolmadan dönüştürme işlemlerini başlat: Türk ehliyetini Almanya'da dönüştürme
3. Dil kursu: Integrationskurs veya meslek dili kursu için başvur: Ücretsiz ve destekli Almanca kursları
4. Sorumluluk sigortası (Haftpflichtversicherung): Zorunlu değil ama Almanya'da neredeyse herkesin var; başkasına verdiğin zararları karşılar ve ucuzdur.
5. Doktor: Bir aile hekimi (Hausarzt) bul ve kaydol – acil olmayan her durumda ilk adres odur.

Ailenle geldiysen

• Çocuk parası (Kindergeld): Aile kasasına (Familienkasse) başvur.
• Kreş (Kita) yeri: Çok erken başvur; birçok şehirde bekleme listesi var. Kita'lar için ayrıca kızamık aşısı kanıtı gerekir.
• Okul kaydı: Okul çağındaki çocuklar için zorunlu; belediyenin okul dairesi (Schulamt) yönlendirir.
• Aile sigortası: Çalışmayan eş ve çocuklar, yasal sağlık sigortasında genelde ücretsiz aile sigortasından yararlanabilir.

İş ve kariyer

• İş arıyorsan: Agentur für Arbeit'a kaydol – danışmanlık, kurs ve eğitim desteği alırsın.
• Almanca başvuru belgeleri: Almanca Lebenslauf, Almanca Anschreiben örneği
• İş arama: Almanya'da iş nasıl bulunur

Türk vatandaşları için ek adımlar

• Konsolosluk kaydı: Yaşadığın bölgenin Türk başkonsolosluğunda adres kaydı yaptırmak, pasaport ve nüfus işlemlerini kolaylaştırır.
• Askerlik durumu: Yükümlü erkekler için yurt dışında yaşayanlara özel düzenlemeler (erteleme, dövizle askerlik) konusunda konsolosluktan bilgi al.
• Sosyal güvenlik: Türkiye ile Almanya arasında sosyal güvenlik anlaşması var; Türkiye'deki hizmet sürelerinin emeklilikte nasıl değerlendirileceğini SGK ve Alman emeklilik kurumuna (Deutsche Rentenversicherung) sor.

Kültür ve günlük hayat için küçük ipuçları

• Çöp ayrıştırma ciddiye alınır: kâğıt, ambalaj, organik ve karışık çöp ayrı kutulara.
• Sessizlik saatleri (Ruhezeiten): Genelde gece 22:00'den sonra ve pazar günleri gürültü yapılmaz.
• Pazar günleri mağazaların çoğu kapalıdır.
• Randevu ve dakiklik çok önemlidir – resmi dairelerde de, iş görüşmelerinde de.